سیاست مدیریت شهری و نقش مردم در زیباسازی شهرها

 

مهرداد مومنی

مقوله ی زیباسازی و بهسازی محیط همیشه از موارد بسیار مهم و در مرکز توجه تمامی شهرداری های دنیاست. شهردای ها و شوراهای شهر تمام تلاش خود را بکار می بندند تا با زیبا نمودن شهرها و بوجود آوردن مراکز، ساختمانها، پارکها و گردشگاه های زیبا و جالب، توجه گردشگران و مسافران داخلی و خارجی را به شهرهای خود جذب نموده تا از آن طریق بتوانند هتل ها، مراکز خرید و بالاخره تمامی مردم را در امور اقتصادی یاری نمایند تا اقتصاد شهری به جریان افتاده و شهروندان با کار و تلاش بیشتر، زندگی بهتر و مرفه تری داشته و از حقوق بیشتری برخوردار بوده و شهرها نیز متجددتر و به پیشرفت های فرهنگی، مالی دست یافته و در رتبه ی بالاتری قرار گیرند.

در این میان نقش مسئولان و برنامه ریزی آنها و بخصوص بودجه های تخصیص داده شده، همیشه نقش اصلی را بازی می کرده اند. البته نباید از نظر دور داشت که نقش مسئولین همیشه مهمتر از بودجه های در نظر گرفته شده است.

برنامه های زیبا سازی و درخت کاری و فضای سبز دو برنامه ی متقدم در امور شهرهاست که همکاری مدیریت شهرداری و مشارکت مردم را می طلبد. اگر شهری بخواهد در اجرای این امر به موفقیت بیشتری دست یابید، حتما باید کمیته ای با حضور مستقیم گروه های مختلف مردم برای امور زیباسازی و امور پارکها معین کند. در نتیجه ی این امر، شهر بطور فعال به سمت زیبا سازی املاک خصوصی و سرمایه گذاری مردمی در این بخش خواهد رفت. هر شهر و سیستم مدیریت شهری باید این مسئله را گسترش داده و این امورد را مسئله ای مثبت قلمداد کرده تا شهروندان بدان تشویق شوند.

از نمونه های مدیریتی بسیار جالب می توان به برنامه های اجراشده توسط شهرداری فلورانس اشاره نمود که در راستای اجرای طرح زیبا سازی و پاکیزه نگهداشتن شهری، رتبه ی دوم را در کشور داراست و در سال 2004 توانست جایزه ی ویژه ی این بخش را به خود اختصاص دهد. این جایزه دارای شرایط خاصی برای احراز می باشد که می بایست مطالعات و کوشش های عملی موفقی در جهت تشویق عموم مردم به جلوگیری از افزایش تولید زباله، امور زیباسازی، کاهش فاضلاب و بهبود سطح زندگی مردم انجام یافته باشد.

از عوامل مهم احراز این جایزه کار مداوم و پیگیری مسئولین و همکاری مردم در راستای اجرای طرح شهر پاکیزه بود. برای اجرای این طرح نیز همکاری اهل مشاغل و حرف، شهروندان عادی، گروه ها و موسسات دولتی و غیر دولتی، اماکن مذهبی، مدارس و دیگر اقشار باعث پیشرفت و سرعت در کار شد. زیرا زندگی خوب همیشه برای انسانهای نیکوکار و داوطلبین نیکوکاری خواهد بود؛ و این انسانهای بزرگند که می توانند کارهای بزرگ انجام دهند و بدست آوردن جایزه ی ویژه واقعا بدون این هماهنگی و همکاری غیر ممکن می نمود.

اجرای طرح شهر پاکیزه، همه هفته در آخرین روز هفته انجام می شود و در این برنامه حدود 2500 نفر شرکت می کنند. در انجام اولین بار این طرح حدود 18 تن زباله، 1689 حلقه لاستیک و 20 درخت و مقدار بسیار زیادی شاخ و برگ جمع آوری و بازیافت شد. در این برنامه نیروهای داوطلب حدود 144 کیلومتر خیابان، 5 پارک و 14 مدرسه را تمیز کردند.

از دیگر برنامه هایی که می توان اجرا کرد، تشویق نوجوانان و جوانان از طریق مدارس با بوجود آوردن گروه های چند نفره و با تقسیم بندی خیابانها و بنا به درخواست گروه ها، واگذاری هر خیابان به یک یا چند گروه است.

این کار باید با هماهنگی واحد جمع آوری زباله برگزار شود و چند کیسه زباله در اختیار هر گروه قرار گیرد تا بتوانند ضمن جمع آوری زباله ها، آنها را در کیسه ریخته و سپس در جاهای مشخص گذارده تا واحد جمع آوری زباله آنها را منتقل و دفع نماید. در اجرای این طرح می توان از دیگر اقشار مردم هم کمک گرفت. زیرا اجرای این برنامه به بالا رفتن کیفیت زندگی برای همه ی مردم کمک می نماید و با همکاری خودشان و در راستای تمیزی و زیبایی مناطق مسکونی خود آنها انجام می پذیرد. این برنامه و یا به عبارتی این ماموریت، شهروندان را وارد و وادار به عهده دار حل مسایل پاکی و زیبایی شهر، از بین بردن زباله ها، زیبایی محیط زیست و بسیاری از مسایل دیگر می نماید.

هرکس می تواند بخش و کمکی برای حل مسایل زیبایی و پاکیزگی محیط، انتقال وانحلال زباله ها در شهر باشد و با عضویت در گروه های مختلف نقش موثری در زیبایی و بهبود کیفیت زندگی در کوچه و محله ی خود ایفا کند.

این برنامه ها می توانند بطور خودمختار وارد عمل شوند. تجار، گروه های اجتماعی، سازمانهای اداری، اماکن مذهبی، مدارس و اشخاص معمولی نیاز به تامین موفقیت هایی برای ریشه کنی زباله ها در این برنامه دارند.

این مسئله فرصت و مجالی برای انجام کارهای بزرگی همچون گرداندن امور شهری است. در همین راستا و در جامعه ی امرزی که تمام مردم اعم از زن و مرد همگام باهم مشغول تحصیل و کار و تلاش می باشند، هستند زنانی که علاقه ی فراوانی به محیط زیست داشته و وقت زیادی برای زیبایی محیط گذاشته و حتی در سازمانهای غیر دولتی این چنینی عضو بوده و به این مسئله به دیده ی یک امر مهم می نگرند. مسئولین امر زیباسازی می توانند با دعوت و تشویق زنان و گروه های آنان، پاره ای از امور را به آنان واگذار نمایند. شهرداری می تواند با دراختیار گذاشتن ابزار، مواد و راهنمایی های لازم به آنان، در امر زیباسازی و داشتن شهری پاکیزه از نیروی آنان استفاده نماید.

با توجه به اینکه فصل پاییز در پیش است، از دیگر برنامه هایی که به زیباسازی کمک فراوان در این فصل می نماید، جمع آوری زباله های درختی و گیاهی (در صورت امکان با خورد و ریز کردن آنها) و تبدیل به کود گیاهی است.

این برنامه جزو کارهای سودمند و پر ارزش در این فصل به شمار می رود. سازمان زیباسازی می تواند با تشویق شهروندان، پس از هرس کرد درختان و گیاهان منزل خود در یک ساعت و روز معین آنها را به محل های مشخص شده ای انتقل داده تا مامورین مربوطه به جمع آوری و بازیافت آنها اقدام ورزند. این کار باید بصورت رایگان انجام پذیرد تا مردم تشویق به این امر شده و بتوانند در آن شرکت کنند. برای دلگرمی بیشتر مردم می توان به شهروندان یک بسته کود گیاهی هدیه کرد.

برای اجرای این طرح باید مد نظر داشت و از قبل تاکید کرد که درختان و گیاهان جمع آوری شده، دارای اضافات فلزی و ... نباشند تا درهنگام بازیافت مسئله ای اتفاق نیفتد.

این برنامه برای کوکان و نوجوانان نیز مفید و جذاب خواهد بود و به آنها یاد خواهد داد که بازیافت مواد مسئله ی بسیار مهمی در دنیای امروز است وآنان باید از اکنون این مسئله را بیاموزند. تمامی افراد اعم از زن و مرد، دختر و پسر می توانند در این برنامه شرکت نمایند و بدین طریق می توان به آرامی فرهنگ بازیافت را در میان قشر جوان و نسل آینده گسترش داد. زیرا نسل آینده نیاز دارد که بداند منابع انرژی و منابع دیگر بالاخره روزی نه چندان دور به پایان خواهند رسید وآن زمان مشکلات چندین برابر خواهد شد؛ و اگر از همین امروز برای آینده ی زندگی، فکر و چاره ای نیندیشید دشواری های زندگی گریبان گیر خود آنان خواهد بود.

در پایان اجرای این برنامه ها، مدیران مربوطه و دست اندرکار می تواند از طریق نشریات، بصورت حضوری و حتی از طریق تلویزیون محلی از کلیه ی شرکت کنندگان در این طرح که به زیباسازی، اصلاح گروه ها و موسسه های ذیربط و کاهش زباله و بالارفتن کیفیت سطح زندگی یاری رسانده اند، تشکر و قدردانی کرده و حتی برای بهترین گروه ها و افراد جوایز و هدایایی درنظر بگیرند.

 

نکته: این مقاله در تابستان ۲۰۰۵ نوشته شده است.